Çalışan Temsilcisi Sayısı: Kaç Kişi Seçilir?

Kademeler: kaç çalışana kaç temsilci?

Çalışan sayısı	Asgari çalışan temsilcisi
2 – 50	1
51 – 100	2
101 – 500	3
501 – 1000	4
1001 – 2000	5
2001 ve üzeri	6

Dayanak: 6331 md. 20/1. Birden fazla temsilcinin bulunduğu işyerlerinde, temsilciler arasında yapılacak seçimle baş temsilci belirlenir (md. 20/2).

Nasıl belirlenir: önce seçim, olmazsa atama

Temsilciler; işyerinin değişik bölümlerindeki riskler ve çalışan sayıları göz önünde bulundurularak dengeli dağılıma özen gösterilerek, çalışanlar arasında yapılacak seçimle, seçimle belirlenemediği durumda atama yoluyla görevlendirilir (md. 20/1).

Sendikalı işyerlerinde özel kural: İşyerinde yetkili sendika bulunması hâlinde, işyeri sendika temsilcileri çalışan temsilcisi olarak da görev yapar (md. 20/5); ayrıca seçim yapılması gerekmez.

Temsilcinin hakları ve güvenceleri

• Temsilciler; tehlike kaynağının yok edilmesi veya riskin azaltılması için işverene öneride bulunma ve gerekli tedbir alınmasını isteme hakkına sahiptir (md. 20/3).
• Görevleri nedeniyle hakları kısıtlanamaz ve görevlerini yerine getirebilmeleri için işveren gerekli imkânları sağlar (md. 20/4).
• Temsilciler özel olarak eğitilir (md. 17/2) ve işveren; risk değerlendirmesi, İSG eğitim planlaması, koruyucu donanım seçimi gibi konularda temsilcilerin görüşünü alıp katılımını sağlar (md. 18).

Nerelerde karşınıza çıkar?

• İSG kurulunda zorunlu üye: kurul bulunan işyerlerinde çalışan temsilcisi (birden çoksa baş temsilci) kurulun doğal üyesidir.
• Risk değerlendirmesi ekibinde zorunlu üye: RD Yönetmeliği md. 6, ekipte çalışan temsilcilerini sayar.
• KKD seçimi ve acil durum planlaması dâhil birçok süreçte önceden görüşü alınması gereken taraftır.

Sık yapılan üç hata

1. Temsilciyi fiilen atayıp “seçim yapılamadı” demek: Kanunun kurgusu önce seçimdir; seçim girişimi belgelenmeden doğrudan atama, katılım hakkının ihlali olarak değerlendirilebilir.
2. Bölüm/risk dengesini gözetmemek: Tüm temsilcileri tek bölümden belirlemek md. 20/1’deki dengeli dağılım ilkesine aykırıdır.
3. Temsilci eğitimini atlamak: md. 17/2 temsilcilerin özel olarak eğitilmesini ayrıca emreder.

Sık sorulan sorular

Tek çalışanlı işyerinde temsilci gerekir mi? Kademe “iki ile elli arasında çalışanı bulunan” işyerinden başlar; tek çalışanlı işyeri için temsilci kademesi öngörülmemiştir.

Temsilci sayısında çırak ve stajyerler sayılır mı? Çalışan sayısının hesabına ilişkin özel durumlar (çırak/stajyer statüsü, alt işveren çalışanları vb.) uygulamada nitelendirme gerektirir; sınırda kalan hesaplarda uzman/hukuk görüşü alınması önerilir.

Yaptırımı nedir? Md. 20 yükümlülüklerine aykırılık, 6331 md. 26 kapsamında idari para cezasına tabidir; güncel tutar için ilgili yılın resmî tarifesine bakılmalıdır.

50, 51, 100 ve 101 çalışan için sınır örnekleri

50 çalışanda en az 1, 51 çalışanda 2; 100 çalışanda 2, 101 çalışanda 3 temsilci gerekir. 500’den 501’e çıkışta sayı 3’ten 4’e çıkar. Sayı artışını yalnız yıl sonunda kontrol etmek yerine işe giriş ve çıkışların işlendiği personel kontrolüne ekleyin. Bu örnekler tek işyerinin hesaba esas çalışan sayısını kullanır.

Seçim ve görevlendirme kaydı nasıl hazırlanır?

1. İşyerinin çalışan sayısını, sayım tarihini ve bölüm dağılımını belirleyin; yetkili sendika bulunup bulunmadığını kontrol edin.
2. Seçim sürecinin duyurusunu, adayları ve katılımı kaydedin. Seçimle belirlenemiyorsa nedenini belgeleyin; atamayı seçimin yerine otomatik varsaymayın.
3. Sonuç tutanağında tarih, toplam çalışan sayısı, gerekli temsilci sayısı, seçilen kişilerin bölümleri ve sonuçları gösterin.
4. Birden çok temsilci varsa baş temsilcinin temsilciler arasındaki seçim kaydını ayrıca tutun.
5. Görev duyurusu, özel eğitim ve çalışanların temsilciye ulaşma yolunu tamamlayın.

Çalışan temsilcisi tutanak taslağını indirin. Şablon seçim mevzuatının tüm koşullarını tek başına karşılayan resmî form değildir; somut seçim usulü güncel düzenlemeye göre yürütülür.