OSGB Nedir, Ne Yapar, Nasıl Seçilir? Yetki Şartları ve Sözleşme Kuralları

OSGB nedir?

Yönetmelikteki tanımıyla OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi); “kamu kurum ve kuruluşları, organize sanayi bölgeleri ile Türk Ticaret Kanunu’na göre faaliyet gösteren şirketler tarafından, işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini sunmak üzere kurulan, gerekli donanım ve personele sahip olan ve Bakanlıkça yetkilendirilen birimdir” (md. 4/f).

Pratikte: kendi bünyesinde uzman/hekim istihdam etmek istemeyen veya buna mecbur olmayan işyerleri, uzman ve hekim hizmetini OSGB’den sözleşmeyle alır. İşyerinin kendi içinde kurduğu birimin adı ise İSGB’dir (işyeri sağlık ve güvenlik birimi); tam süreli görevlendirme gereken durumlarda işveren İSGB kurar (md. 5/3, md. 10).

OSGB ne yapar? (md. 13)

• Çalışma ortamı gözetimi: koruyucu-önleyici faaliyet önerileri ve rehberlik,
• Sağlık gözetimi: işe giriş ve periyodik muayeneler, sağlık taramaları,
• İSG eğitimleri ve bilgilendirme planlaması,
• Risk değerlendirmesi çalışmalarına katılım,
• Kaza, yangın ve doğal afetlere karşı acil durum organizasyonuna destek; ilkyardım ve acil müdahale organizasyonu,
• Yıllık çalışma planı, yıllık değerlendirme raporu ve kayıtların tutulması (suretleri işyerinde saklanır, md. 14/1).

Kuruluş ve yetki şartları (md. 12, 16-17)

• Asgari kadro: Tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan en az bir işyeri hekimi, bir iş güvenliği uzmanı ve bir diğer sağlık personeli (md. 12/1); tam süreli çalışanlar başka OSGB’de veya işyerinde görev alamaz (md. 12/2).
• Mekân: En az 10 m² muayene, 15 m² ilkyardım ve acil müdahale, 10 m² uzman odası ve 12 m² bekleme yeri; uygun arşiv, tuvalet ve lavabo (md. 12/3).
• Coğrafi sınır: OSGB’ler kurulduğu il ve sınır komşusu illerde hizmete yetkilidir; diğer illerde hizmet için o ilde şube açılması zorunludur (md. 12/5). İrtibat bürosu açılamaz (md. 12/6).
• Yetki belgesi: Başvurular Genel Müdürlükçe incelenir; şartları sağlayanlara yetki belgesi düzenlenir (md. 16-17). OSGB, yetki belgesi almadan veya vize süresi içinde vize işlemini tamamlamadan faaliyet yapamaz (md. 17/4); tabela ve evrakta yalnız yetki belgesindeki isim/unvan kullanılabilir (md. 17/5).

Sözleşme kuralı: İSG-KÂTİP olmadan olmaz

OSGB’nin işyerlerine sunduğu her türlü İSG hizmeti için İSG-KÂTİP üzerinden sözleşme yapılması zorunludur (md. 14/11); sözleşmeler sistemdeki örneğe uygun düzenlenir ve en geç 5 iş günü içinde taraflarca onaylanır. Onaylanmayan sözleşmeyle hizmet verilemez (md. 14/7) — ayrıntılar için İSG-KÂTİP rehberine bakın. Sözleşmedeki süreler, tehlike sınıfınıza göre hesaplanan asgari sürelerin altında olamaz.

OSGB seçerken kontrol listesi

Mevzuata dayalı olanlar (zorunlu) ve iyi uygulama önerileri (tavsiye) ayrımıyla:

Kontrol	Nitelik
Geçerli yetki belgesi var mı, vizesi güncel mi? (md. 17/4)	Zorunlu
İşyerinizin bulunduğu il, OSGB’nin yetki alanında mı? (md. 12/5)	Zorunlu
Sözleşme İSG-KÂTİP’te 5 iş günü içinde onaylanıyor mu? (md. 14)	Zorunlu
Atanan uzmanın belge sınıfı tehlike sınıfınıza uygun mu?	Zorunlu
Sözleşme süreleri asgari dakika hesabını karşılıyor mu?	Zorunlu
Sektörünüzde deneyimi ve referansları var mı?	Tavsiye
Ziyaret planı, raporlama düzeni ve acil ulaşılabilirlik taahhüdü net mi?	Tavsiye
Kayıtları (yıllık plan, değerlendirme raporu, defter suretleri) düzenli teslim ediyor mu? (md. 14/1)	Zorunlu
Dijital takip imkânı sunuyor mu (ziyaret, eksik, termin görünürlüğü)?	Tavsiye

Sık yapılan üç hata

1. Fiyatı tek kriter yapmak: Asgari süre hesabının altında kalan tekliflerde hizmet fiilen mevzuata uygun verilemez; ucuz sözleşme, ceza riskini işverene bırakır.
2. İSG-KÂTİP onayını takip etmemek: Kâğıt sözleşme yeterli değildir; sistemde onaylanmamış sözleşmeyle görevlendirme yok hükmündedir (md. 14/7).
3. “OSGB’ye devrettim, sorumluluk bitti” sanmak: İSG hizmetinin dışarıdan alınması işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz (6331 md. 6 çerçevesi); yükümlülüklerin takibi işverende kalır.

Sık sorulan sorular

OSGB zorunlu mu, kendi personelimle çözebilir miyim? İkisi de mümkündür: uzman/hekim görevlendirme yükümlülüğü, işyerinizin kendi personeliyle (İSGB dâhil) veya OSGB’den hizmet alarak karşılanabilir (md. 5). Karar; ölçek, tehlike sınıfı ve maliyet dengesine bağlıdır.

“OSGB sağlık raporu” ne demek? İşe giriş ve periyodik muayene raporlarının OSGB bünyesindeki işyeri hekimince düzenlenmesidir; kurallar için periyodik muayene rehberine bakın.

OSGB değiştirirken nelere dikkat etmeli? Eski sözleşmenin İSG-KÂTİP’te feshi (5 iş günü kuralı), kayıt ve dosyaların devri (sözleşme süresi sonunda tüm kayıt ve dosyalar işverene teslim edilir, md. 14/2) ve hizmette boşluk oluşmaması kritik noktalardır.

OSGB tekliflerini karşılaştırma listesi

Teklifleri aynı çalışan sayısı, tehlike sınıfı ve işyeri kapsamıyla karşılaştırın. En düşük toplam fiyat, aynı hizmet kapsamını temsil etmeyebilir.

• Yetki: Bakanlık yetki belgesi ve hizmet verilebilen kapsam doğrulandı mı?
• Ekip: Görevlendirilecek uzman/hekim, belge uygunluğu, fiilî süre ve yedekleme planı açık mı?
• Saha: Ziyaret planı, bulgu takibi, acil durum ve risk değerlendirmesine katılım tanımlı mı?
• Kayıt: Raporların işverene teslimi, erişim ve sözleşme sonunda veri devri nasıl yapılacak?
• Ticari kapsam: Sağlık tetkikleri, eğitim, ölçüm, yol ve ek hizmetler ayrı mı; fiyatın dönemi ve KDV durumu yazılı mı?
• İzleme: Yapılmayan ziyaret veya kapanmayan bulgu için sorumlu ve çözüm yolu var mı?

Temsili karşılaştırma: bir teklifte tetkikler dahil, diğerinde ayrı ücretli olabilir. Aynı hizmet birimlerini tabloya yazmadan aylık tutarları karşılaştırmak yanıltır. Pergen AI bir yönetim yazılımıdır; yazılım aboneliği OSGB yetkisi veya resmî profesyonel görevlendirmesinin yerine geçmez. Süre hesabı ve İSG-KATİP kaydı ayrı doğrulanır.